ကၽြန္စကားနန္႔စာပီစစ္ (ဂၽြင္မိုးစက္ေခ်)

ႏိုင္ငံဟိေက လူမ်ိဳးဆိုစြာဟိပါေရ။ လူမ်ိဳးမာ ယဥ္ေက်းမႈဆိုစြာဟိပါေရ။ ယေက ယဥ္ေက်းမႈမာ
စာပီဆိုစြာ ဟိရပါဖို႔။ ကႀကီးကက်ယ္ေျပာရေက စာပီျမင့္မွ လူမ်ိဳးတင့္ပါဖို႔။လူမ်ိဳးတင့္မွ ႏိုင္ငံအ
ဆင့္ မီြဖို႔ျဖစ္ပါေရ။ စာပီဆိုစြာကို ယဥ္ေက်းမႈဧ့ရီေသာက္ျမစ္လို႔ အကၽြန္က သတ္မွတ္ပါေရ။
လက္ဟိမာေဖာ္ေဆာင္အသုံးခ်နီကတ္ေတ (က)ႏိုင္ငံရီးအျမင္၊ (ခ)လူမႈရီးအျမင္၊ (ဂ)အုပ္ခ်ဳပ္
ရီးအျမင္၊ (ဃ)စည္းရုံးရီးအျမင္နန္႔ (င)စီးပြါးရီးအျမင္ တိၾကားထဲမာ အကၽြန္ရို႕က စာပီအျမင္

ရခိုင္စကားသံနန္႔ ရခိုင္စာလံုးေပါင္း

ရခိုင္လူမ်ိဳးအခ်င္းခ်င္း ဆက္ဆံေျပာဆိုေသာစကားေရ ရခိုင္စကားျဖစ္ေတလို႔ အၾကမ္းဖ်င္းေျပာ
ႏွိဳင္ေရပိုင္ ရခိုင္ျပည္က ရခိုင္လူမ်ိဳးရို႕ေျပာေရစကားတိနန္႔ ရွီးရခိုင္ႏိုင္ငံဧရိယာျဖစ္ေတ သက္
ေထာင္၊ဖလံေထာင္၊ဘိုမင္းေထာင္၊ႀတိပူရ ေဒသက ရခိုင္လူမ်ိဳးရို႕ေျပာေရစကားတိကိုေလ့ ရခိုင္
စကားျဖစ္ေတလို႔ ဆိုႏွိဳင္ပါေရ။ရခိုင္ျပည္ေရ ျမစ္ေခ်ာင္း၊အင္းအိုင္နန္႔ ေတာေတာင္မ်ားေရ တိုင္း
ျပည္ျဖစ္ၿပီး တစ္နီရာနန္႔တစ္နီရာ လားလာရခက္ခဲေရအတြက္ေၾကာင့္ ရခိုင္လူမ်ိဳးရို႕ေလ့ သူရို႕နီ

" လား " " လာ " ကိစၥ (ရခိုင္သဒၵါ)

ရကၡိဳင့္ဘာသာစကားထဲမွာ သဒၵါစကားလံုး သံုးမ်ဳိး

အခုတင္ျပဖို ့ျဖစ္ေတ ရခိုင့္သဒၵါအမ်ဳိးအစားေရ ရခိုင္ျပည္ေျမာက္ပိုင္းဘာသာစကားကိုအၿခီခံပနာ တင္ျပထားစြာျဖစ္ပါေရ။ ေယနန္႔ ေတာင္ပိုင္းအသံုးအႏံွဳးတိနန္႔ အကြာအဝီးဟိပါေရ။ လိုအပ္စြာကို ျဖည့္ပီးကတ္ပါ။ ရခိုင္ဘာသာစကားမွာ သဒၵါစကားလံုးအမ်ဳိးအစားကို ဘာသာေဗဒပညာသွ်င္ရို ့
က ( ၃ ) မ်ဳိးရာဟိေရလို႔ ရီြးသားကတ္ပါေရ။ ယင္းသံုးမ်ဳိးမွာ -

စံရခိုင္စာပီပန္းတိုင္ကို လားေရာက္ျခင္း

ရခိုင္စာပီအေၾကာင္းကို စဥ္းစားေက အလြန္စိတ္မေကာင္းျဖစ္ရပါေရ။ ေအနိ႔ရခိုင္စာပီအရီးအသား
ျပႆနာစြာ တစ္ရက္ထက္တစ္ရက္ ႀကီးမားလာပါေရ။ စာပီပညာသွ်င္တိက ယင္းျပသနာတိကို တင္ျပကတ္ေကေလ့ ဇာနည္းဇာပံု ေျဖယွင္းရဖို႔လို႔ ဆိုကတ္စြာကိုေတာ့ခါ အဂုထက္ထိ မတြိရသီးပါ။ ရခိုင္လူမ်ိဳးရို႕ကို 'ရခိုင္စာပီ ရီးသားကတ္ပါ' လို႔ေျပာလိုက္တိုင္း 'စံအရီးအသား ဇာမာေလ' ဆိုေရ မီးခြန္းတိနန္႔ေဂ်း ႀကံဳတြိရပါေရ။ လက္ဟိရီးသားနီေရလူတိကေလ့ ရပ္စြဲရြာစြဲတိကို ရွိတန္းတင္ပနာ

ရ -သံ၊ ရ-အရီးအသား နန္႔ ခ်-သံ၊ယွ(သွ်) အရီးအသား

စံရခိုင္စာပီတစ္ရပ္ ရုပ္လံုးမေပၚခင္မာ ရခိုင္စာပီေပၚေပါက္လာဖို႔အတြက္ အားထုတ္ႀကိဳးပမ္း
ကတ္ေတ ပညာသွ်င္တိ၊သုေတသီတိ၊စာပီခ်စ္သူတိဟိေရပိုင္ ရခိုင္စာပီဆိုစြာ ဇာမွန္း မသိဘဲ စမ္းဖမ္းယမ္းဖမ္း ရီးသားနီကတ္ေတ တိုင္သားတိေလ့ ဟိနီပါေရ။ အထူးသျဖင့္အိန္တာနတ္
စာပီလွဳပ္ယွားမွဳေရ ျပည္တြင္းက စာအုပ္စာပီတိထက္က စာပီလွဳပ္ယွားမွဳတိထက္ အသံက်ယ္
ေကေလ့ သုေတသနျပဳမွဳနန္႔ လိလာမွဳအပိုင္းမာ ေကာင္းေကာင္းအားနည္းစြာကို တြိရပါေရ။

ရခိုင္စာပီ၏(ဧ)သရႏွင့္(ဤ)သရအေၾကာင္း

ရခိုင္စာပီတြင္
(က) ဧသရကို ဤ သရသို့ ေျပာင္းလဲရီးသားရြတ္ဖတ္ျခင္း။
(ခ)  ဧသရကို ဧသရအတိုင္းရြတ္ဖတ္ျခင္းဟူ၍ ႏွစ္မ်ိဳးဟိသည္ကို ေလ့လာတြိဟိရပါသည္။ ဤစာ
တမ္းတြင္ ယင္းႏွစ္မ်ိဳးအား သုေတသနျပဳလုပ္ထားပါသည္။

ေအာက္သားလက္ေအာက္က ရခိုင္နာမည္တိ

အကြ်န္ရို႕ရခိုင္စာပီနန္႔ ရခိုင္ယဥ္ေက်းမွဳတိကို ေလ့လာၾကည့္ယင္းနန္႔ ရခိုင္လူမ်ိဳးတိဧ့ ထူးျခားေရ
နာမည္ ထားပံုနန္႔ရခိုင္အသံထြက္ပံုတိကို သတိထားမိလာပါေရ။ ရခိုင္နန္႔ေအာက္သားရို႕ေရစာပီ
ယဥ္ေက်းမွဳနန္႔ကိုးကြယ္ေရ ဘာသာတရားတိမာမ်ားကာတူညီမွဳဟိေကေလ့ ရခိုင္လူမ်ိဳးေရ အ
စဥ္အလာႀကီးမားေရ လူမ်ိဳးျဖစ္ေတအတြက္နန္႔ ကိုယ္ပိုင္ဟန္၊ကိုယ္ပိုင္စံနန္႔ကိုယ္ပိုင္ယဥ္ေက်းမွဳ
ဟိခစြာကား အမွန္ပင္ျဖစ္ပါေရ။ လူတစ္ေယာက္ကို ရခိုင္လူမ်ိဳးဟုတ္မဟုတ္ ဇာပိုင္သိႏိုင္ဖို႔ေလး

ရကၡိဳင္တူရိယာႏွင့္ဂီတ

ေရွးအခါက ထီးနန္းၾကငွန္းႏွင့္ အဆက္မျပတ္ စည္ပင္ထြန္းကားလာခဲ့သည္ ရခိုင္ျပည္ႀကီး၀ယ္ ဘဇာ
ေၾကာင့္ တူရိယာကဗ်ာမရွိခဲ့ဘဲ ျဖစ္ရမည္နည္း။ထီးခမ္း၊နန္းခမ္း၊မင္းခမ္းညီလာခံတို႕တြင္ တူရိယာတီး
စၿမဲ ျဖစ္သည့္အေၾကာင္းရင္းကိုေပၚတူဂီ ဘုန္းေတာ္ႀကီး သာသနာျပဳမန္နရိတ္သည္ သီ၀ိသုဓမၼမင္း၏

အကၽြန္သိသမွ် ရကၡဝဏၰအကၡရာ

အကၽြန္ဂနိ႔ထိ ရွာဖီြစုေဆာင္းရဟိသရိြေသာ ကမၻာရီးရာ လူမ်ဳိးအသီးသီးရို႕ဧ့ အကၡရာစာပီရို႕ ထဲက ဧဂုေဖာ္ျပဖို႔ အကၡရာစာပီေရ ရကၡဝဏၰအကၡရာစာပီ ျဖစ္ပါေရ။ ဇာတြက္ေၾကာင့္ ရကၡဝဏၰ အကၡရာ
စာပီကိုရာ အထူးအေရးစိုက္ၿပီးေက ရီးပါေရေလး။ ကမၻာမာဟိေရ တျခားလူမ်ဳိးအသီးသီးရို႕ဧ့ စာပီ
ကို မရီးသားပါေလး။ ယင္းပိုင္ ဝိဝါဒေစာဒနာျပဳခပါေက အလိုက္သင့္ပင္ အကၽြန္ေျဖၾကားပါေမ။

ရခိုင္ဘာသာစကားဧ့ ရ၊လ၊ယ၊ဝ ရို႕ ဆက္ႏြယ္မွဳနန္႔ စံရခိုင္စာပီလမ္း

ရခိုင္စာပီအကၡရာတိထဲမာ ရေကာက္(ရ) ေရ အေရးပါဆံုး အကၡရာျဖစ္ေတလို႔ ေျပာေက မွားဖို႔မထင္ပါ။အကြ်န္ရို႕ဧ့ လူမ်ိဳးျဖစ္ေတ ‘ရခိုင္’ နန္႕ ယံုၾကည္ကိုးကြယ္ရာျဖစ္ေတ ‘ဘုရား’
ကို ရီးသားေျပာဆိုရာမာ ရေကာက္ မပါေက မၿပီးေရပိုင္ အကြ်န္ရို႕ဧ့ ယဥ္ေက်းမွဳအသက္
သြီးေၾကာျဖစ္ေတ ရခိုင္စာပီကို ျပန္လည္ေဖာ္ထုတ္ေတနီရာမာ ရေကာက္(ရ) ေရအေရး
ပါဆံုးအကၡရာျဖစ္ေတ။ ရခိုင္ဘာသာစကားတိေပ်ာက္ကြယ္မလားေအာင္ ရေကာက္(ရ)
က က်ားကန္လို႔ ပီးထားေရ။

ရခိုင္စာပီ ၾဟင္သန္ဘာဇီ

လူမ်ိဳးတမ်ိဳးအနီနန္႕ တျခားလူမ်ိဳးတိကို တန္းတူရပ္တည္ႏိုင္ဖို႕ ဘာသာစကားနန္႕ စာပီစြာ အသက္ေလာက္အေရးႀကီးဘာေရ။ ဘာသာစကားဟိၿပီးေက စာပီမဟိေရလူမ်ိဳးေခ်တိ အကၽြန္ရို႕မ်ိဳးႏြယ္ထဲမာ ဇာပိုင္အေျခအေနဟိဂတ္ေတလဲဆိုစြာကို မ်က္စိမာတခ်က္ေခ်
အယင္ ျမင္ဂတ္ပါ။ သူရို႕တိ ဘ၀အေျခအနီ၊ နီထိုင္စားေသာက္မႈအဆင့္အတန္း၊ လူရာ၀င္
မႈ၊ မ၀င္မႈတိကို မ်က္စိမာေၾကာင္းလို႕ ျမင္မိဂတ္ဖို႕ထင္ဘာေရ။ (ေဒပိုင္ေျပာရစြာသည္ သူရို႕တိကိုႏွိမ္ခ်င္လို႕ အထင္ေသးလို႕မဟုတ္ပါ။ အပါးဆံုးဥပမာေခ်တခုကို ထိုးျပလိုက္စြာ
ရာျဖစ္ပါေရ။)စကားဆိုစြာက လူခ်င္းတိြမေျပာလို႕ရစြာျဖစ္ၿပီးေက စာပီဆိုစြာက လူမပါဘဲ လီထဲမာအတိုင္းအဆမဟိ ေျပာလို႕ရေရဆိုစြာကို ေဒစာကသက္သီျပနီဘာေရေဒ။